DOMINACJA ESTROGENOWA – CO TO JEST I JAK SOBIE Z NIĄ RADZIĆ?

 

Dominacja estrogenowa to stan, w którym poziom estrogenów w organizmie przewyższa poziom progesteronu, prowadząc do zaburzeń hormonalnych. Estrogeny to kluczowe hormony regulujące funkcje reprodukcyjne i metaboliczne organizmu. Ich nadmiar w stosunku do progesteronu powoduje zaburzenia równowagi hormonalnej, co może prowadzić do różnych dolegliwości zdrowotnych nazywanymi właśnie dominacją estrogenową lub przewagą estrogenową. 

 

DOMINACJA ESTROGENOWA – JAKIE SĄ PRZYCZYNY?

 

Istnieją właściwie 4 scenariusze, w których dochodzi do dominacji estrogenowej. 

 

1. Nadmierna produkcja estrogenów

 

Jakie są przyczyny:

• Zbyt duża aktywność enzymu aromatazy przekształcającego androgeny (hormony męskie) w estrogeny – występuje przede wszystkich w nadwadze i otyłości, ponieważ tkanka tłuszczowa produkuje estrogeny. 
• Źle dobrana terapia hormonalna, w której kobieta przyjmuje w tabletkach zbyt duże ilości estrogenów. 
• Dysfunkcja jajników prowadząca do zwiększonej produkcji estradiolu – częsta u kobiet z PCOS, czyli w zespole policystycznych jajników, gdzie nadmierna ilość androgenów przekształcana jest do estrogenów, 
• Insulinooporność, która pobudza produkcję estrogenów w jajnikach, a dokładnie nadmiar insuliny stymuluje jajniki do produkcji tych hormonów. 

 

2. Niedobór progesteronu

 

Co za to odpowiada:

• Cykle bezowulacyjne – brak owulacji skutkuje zbyt niskimi poziomami progesteronu w kobiecym organizmie. Najczęściej dochodzi do takiej sytuacji u kobiet z PCOS, które mają bezowulacyjne cykle, ale także w trakcie perimenopauzy (okres poprzedzający menopauzę), czy w zaburzeniach osi podwzgórze-przysadka-nadnercza. 
• Przewlekły stres, który prowadzi do permanentnie podwyższonego stężenia kortyzolu we krwi, a ten niestety hamuje produkcję progesteronu, ponieważ do produkcji hormonów stresu organizm używa dokładnie… progesteron! Co ciekawe, aby organizm produkował progesteron i kortyzol potrzebne są mu 3 z 4 dokładnie takich samych składników: witamina C, cynk i magnez. Przewlekły stres to niestety ogromny wróg naszego zdrowia, w tym płodności i regularności cykli miesiączkowych u kobiet z problemami hormonalnymi. U kobiet starających się o dziecko i par z problemem niepłodności jest szczególnie ważne by zaopiekować swoje zasoby emocjonalne, skorzystać z pomocy specjalistów. 
• Niedoczynność tarczycy – to klasyczny przykład choroby, która ma wpływ na obniżenie produkcji progesteronu i zwiększenie dominacji estrogenowej w kobiecym ciele. 

 

3. Zatrzymywanie estrogenów w organizmie

 

Przyczyny:

• Zaburzony proces detoksykacji (oczyszczania) w wątrobie powoduje problemy z metabolizmem estrogenów. Przeciążona wątroba, mająca naprawdę pod górę w dzisiejszych czasach, o czym pisałam niejednokrotnie, nie radzi sobie dobrze z detoksykacją leków, alkoholu, dodatków do żywności, toksynami środowiskowymi, ale też niedoborami składników odżywczych jak m.in. magnez, cynk, witamina B6. To prowadzi do nieprawidłowego metabolizmu estrogenów, a w efekcie też ich kumulacji, czyli dominacji estrogenowej. 

• Dysbioza jelitowa i zaburzone funkcjonowanie estrobolomu – pisałam obszernie o roli estrobolomu, czyli bakterii jelitowych produkujących enzym beta-glukoronidazę w artykule pt. “Estrobolom – klucz do równowagi hormonalnej kobiet”.  W skrócie: nieprawidłowy skład mikrobioty jelitowej może powodować nadmierne wchłanianie estrogenów i ich recyrkulację (ponowny obieg) w organizmie, ponieważ estrobolom powoduje, że nieaktywne metabolicznie estrogeny stają się formami metabolicznie czynnymi (tzw. wolne estrogeny), które organizm może wykorzystywać ponownie.

 

 

Przeczytaj też poniższe artykuły o wątrobie, aby poszerzyć swoją wiedzą i lepiej zrozumieć jej funkcjonowanie. A także po to by ją wesprzeć w kontekście dominacji estrogenowej. Znajdziesz tam też wiele wskazówek i porad dietetycznych. 

 

Zaskakujące objawy chorej wątroby – sprawdź czy je masz

7 kroków by wycofać stłuszczenie wątroby – dieta, suplementacja, ruch

Zdrowa mikrobiota zależy od żołądka i wątroby? Sprawdź dlaczego cz. 1

Zdrowa mikrobiota zależy od żołądka i wątroby? Sprawdź dlaczego cz. 2

 

4. Ekspozycja na ksenoestrogeny oraz pozostałości hormonów w produktach

 

• Wysoka ekspozycja (kontakt) na substancje chemiczne, które mają działanie estrogenne, czyli naśladują estrogeny kobiece. Mają bardzo podobną budowę, przez co potrafią łączyć się z tzw. receptorami estrogenowymi i zaburzają gospodarkę hormonalnę. Działa to na zasadzie klucza, który pasuje do odpowiedniego zamka w drzwiach. Niestety ksenoestrogeny są wszędzie. To produkty powszechnie używane przez kobiety i nie tylko (kosmetyki, farby do włosów, plastikowe butelki, lakiery do paznokci, deski plastikowe do krojenia, pudełka plastikowe na żywność itd). Pisałam o tym w kontekście ich zawartości w kosmetykach już 7 lat temu na blogu, próbując już wtedy uświadamiać i szukać lepszych alternatyw by wesprzeć siebie i swoje PCOS. 
• Kontakt z hormonami, które są obecne w mięsie, rybach, nabiale z przemysłowej produkcji, gdzie używa się bardzo często hormonów do wzrostu zwierząt. DLatego niezmiennie jakość produktów, które spożywamy ma ogromne znaczenie dla zdrowia ogółem, ale dla zdrowia hormonalnego szczególnie. 

 

Ksenoestrogeny  mają też ogromny wpływ na trądzik. A leczenie trądzik nierozerwalnie wiąże się ze wsparciem wątroby. I koło się zamyka. To dlatego wszelkie diety eliminacyjne, które są przeprowadzane bez sensu, na własną rękę lub o zgrozo, czasem po konsultacji z lekarzem są tak destrukcyjne dla kobiet, ponieważ nasza gospodarka hormonalna jest niezwykle czuła. Podatna na zmiany i zaburzenia, szczególnie przy niedoborowych w składniki odżywcze, ale też przy stosowaniu bardzo dużych restrykcji kalorycznych, czyli diet niskokalorycznych. 

 

Anegdota: 

Wczoraj rozmawiałam na spotkaniu grupowym w ramach programu “Okiełznaj insulinooporność” z Uczestniczkami. Jedna z nich opowiedziała jak to lekarz wprawdzie jako pierwszy zauważył u niej problemy ze stanem przedcukrzycowym, ale przy okazji zabronił jeść wiele produktów i powiedział, że nie ma sensu jeść kolacji “bo po co?”. Gdy poszła na kontrolę pytając jak długo mają potrwać restrykcje lekarz odpowiedział, że już zawsze, bo po co to zmieniać skoro działa. Pozostawię to bez dodatkowego komentarza. 

 

DOMINACJA ESTROGENOWA – JAKIE SĄ OBJAWY?

Wiesz już, że nadmiar estrogenów nie jest pożądany, ale być może może zadajesz sobie pytanie: “Kamila, ale o co tyle hałasu? Co niby ta dominacja estrogenowa robi złego?” Robi bardzo dużo i już spieszę z odpowiedzią. 

 

OBJAWY DOMINACJI ESTROGENOWEJ:

• bolesne i obfite miesiączki –  nadmiar estrogenów może powodować nadmierny rozrost błony śluzowej macicy, co skutkuje silnym krwawieniem i bólem podczas miesiączki,
• wzdęcia i zatrzymywanie wody w organizmie – estrogeny sprzyjają zatrzymywaniu płynów, co prowadzi do uczucia ciężkości i opuchlizny szczególnie w okolicach nóg, dłoni i twarzy,
• problemy z trawieniem – nadmiar estrogenów wpływa na mikrobiotę jelitową, prowadząc do wzdęć, zaparć lub biegunek, 
• tkliwość i obrzmienie piersi – nadmiar hormonów może powodować bolesność piersi, szczególnie przed miesiączką.
• przyrost masy ciała, zwłaszcza w okolicy bioder i ud – estrogeny mogą sprzyjać odkładaniu się tłuszczu w typowych dla kobiet obszarach ciała,
• zmęczenie i niska energia – dominacja estrogenowa zaburza również działanie nadnerczy i może prowadzić do obniżonej wydolności organizmu,
• wypadanie włosów – wysokie poziom estrogenów może także mieć wpływ na mieszki włosowe, co prowadzi do osłabienia ich i nadmiernego wypadania włosów,
• bóle głowy i migreny – wahania poziomu estrogenów są częstą przyczyną bólów głowy u kobiet, szczególnie przed miesiączką i w jej trakcie – to bardzo typowy objaw dominacji estrogenowej

 

 

DOMINACJA ESTROGENOWA MOŻE POWODOWAĆ TAKŻE:

• wahania nastroju – dominacja estrogenowa może prowadzić do drażliwości, lęku, a nawet epizodów depresji,
• trudności z koncentracją i mgłę mózgową – zaburzenia równowagi hormonalnej mogą negatywnie wpływać na funkcje poznawcze i pamięć, 
• bezsenność – estrogeny mogą zakłócać produkcję melatoniny i utrudniać spokojny sen,
• trądzik hormonalny – szczególnie w okolicach żuchwy i brody, wykwity podskórne, trudne w leczeniu, 
• suchość skóry lub nadmierne przetłuszczanie się jej – nadmiar estrogenów może mieć wpływ na gospodarkę lipidową skóry,
• nieregularne cykle miesiączkowe – dominacja estrogenowa  zaburza prawidłowe cykle i wpływa na brak lub rzadką owulację,
• endometriozę – nadmierna ilość estrogenów w organizmie napędza także rozrost tkanki endometrialnej poza macicą, co powoduje m.in. objawy bólowe,
• zaburzenia w pracy tarczycy – estrogeny mogą w nadmiarze prowadzić także do objawów niedoczynności tarczycy lub pogłębiać je w sytuacji kiedy kobieta ma zdiagnozowaną niedoczynność, 
• trudności z zajściem w ciążę – dominacja estrogenowa prowadzi do niskiego stężenia progesteronu we krwi, zaburzeń owulacji, problemów z regularnymi miesiączkami, a w konsekwencji do trudności z zajściem w ciąże lub problemem z utrzymaniem ciąży (częste poronienia). 

 

Nadmiar estrogenów jest też powiązany ze zwiększonym ryzykiem zakrzepów, mięśniaków macicy, raka endometrium, raka piersi, raka jajników i oczywiście PCOS. 

 

Chciałabym tu jednak dodać, że estrogeny nie są złe. Są niezbędne, potrzebne i bez nich żadna kobieta nie byłaby sobą. To w ich nadmiarze i nieprawidłowych proporcjach jest problem. 

 

JAKIE BADANIA WYKONAĆ BY SPRAWDZIĆ CZY MASZ DOMINACJĘ ESTROGENOWĄ – DIAGNOSTYKA

 

Dominacja estrogenowa wymaga zbadania poziomu hormonów: progesteronu i estradiolu. Hormony te należy zbadać najlepiej 5-7 dni przed wystąpieniem miesiączki. 

Dominację stwierdza się jeśli estradiol jest w bardzo dużej przewadze w stosunku do progesteronu. Zwykle stosunek tych dwóch hormonów powinien wynosić około 1:10 lub w innym ujęciu, jeśli wynosi poniżej 100 wtedy oznacza dominację estrogenową. Za optymalny stosunek przyjmuje się wartości od 100 do maksymalnie 500 u kobiet w wieku rozrodczym.  

 

Należy pamiętać, że jednostki w których podawane są wyniki badań z laboratorium muszą być odpowiednie, aby obliczyć stosunek tych hormonów do siebie. 

W diagnostyce i pracy indywidualnej diagnostyka musi być szersza, bardziej kompleksowa i warto się wtedy przyjrzeć również m.in. pracy tarczycy, wątroby, gospodarce glukozowo-insulinowej, prolaktynie i kortyzolowi oraz innym kluczowym hormonom.

• Tarczyca (TSH, FT3, FT4) – ponieważ niedoczynność tarczycy może prowadzić do zaburzeń metabolizmu estrogenów o czym pisałam wyżej. 
• Wątroba (AST, ALT, bilirubina i często pomijany GGTP) – z wyżej wymienionych powodów
• LH i FSH – kluczowe przy diagnostyce PCOS
• DHEA-S – prekursor hormonów płciowych, ważny dla funkcji nadnerczy
• Testosteron (całkowity i wolny – to bardzo ważne by sprawdzać testosteron wolny, a nie tylko  związany) – służy do ocena androgenów, zwłaszcza u kobiet z PCOS
• SHBG (globulina wiążąca hormony płciowe) – reguluje dostępność estrogenów i testosteronu, szalenie ważny parametr do zbadania, 
• Prolaktyna – nadmiar będzie wpływał na zaburzenia hormonalne.
• Kortyzol – z powodów o których pisałam wyżej.
• Glukoza i insulina na czczo, a najlepiej krzywa glukozowo-insulinowa – bo insulinooporność wpływa na powstawanie dominacji estrogenowej. 
• Homocysteina – ważna dla metylacji, wpływa na metabolizm estrogenów.

 

NATURALNE SPOSOBY NA DOMINACJĘ ESTROGENOWĄ

 

Leczenie dominacji estrogenowej naturalnie opiera się na kilku filarach. Wszystkie działania muszą brać brane pod uwagę:

1. Stan zdrowia danej kobiety oraz występujące choroby (to bardzo indywidualne),
2. Wsparcie wątroby. 
3. Zaadresowanie kwestii nadmiernej masy ciała i powolna, czuła redukcja bez obciążenia emocjonalnego, z wzięciem pod uwagę ewentualnych zaburzeń odżywiania, jedzenia emocjonalnego, 
4. Wsparcie mikrobioty jelitowej poprzed odpowiednią dietą, a także probiotykoterapią (u kobiet z PCOS – Sanprobi Super Formula, u kobiet z endometriozą lub bez ale podobnymi objawami – Sanprobi IBS, Sanprobi Barrier lub Sanprobi Super Formula), u kobiet z insulinoopornością bez PCOS – Sanprobi Barrier, w okolicach menopauzy Sanprobi Osteo. 
5. Rozważenie dedykowanej i odpowiadającej potrzebom suplementacji (więcej o tym napiszę niżej).
6. Zadbanie o odpowiednio dobry i regenerujący sen oraz odpoczynek.
7. Redukcja stresu i praca nad lepszym radzeniem sobie z nim.

 

 

DIETA WSPIERAJĄCA WYJŚCIE Z DOMINACJI ESTROGENOWEJ

 

Jako, że podlinkowałam w tym artykule masę materiałów, w których znajdziesz dodatkowe, rozbudowane wskazówki, tutaj skupię się na konkretach. Po więcej możesz sięgnąć sprawdzając artykuły wspomniane w tym tekście. Znajdziesz w nich skarbnicę wiedzy merytorycznej i praktycznej. 

 

Dominacja estrogenowa – kluczowe elementy dietoterapii i stylu życia

 

1. Skup się na dużej podaży błonnika z warzyw (szczególnie krzyżowych jak kapusta, brukselka, brokuły, kalafior), owoców, produktów pełnoziarnistych w diecie. Wysokobłonnikowa dieta wspiera eliminację nadmiaru estrogenów poprzez poprawę perystaltyki jelit. To bardzo ważne, ponieważ często występujące u kobiet zaparcia upośledzają eliminację estrogenów z organizmu, podobnie jak innych toksyn i produktów przemiany materii, których nie potrzebujemy. 
2. Zjadaj skrobię oporną w diecie obecną np. w ugotowanych i ostudzonych ziemniakach, czy ryżu, makaronie, kaszach.  A także warzywach, gotowanej marchewce, owsiance, strączkach, cykorii, bananach. Skrobia oporna pięknie odżywia mikrobiotę jelitową ponieważ jest fermentowana przez bakterie jelitowe, co prowadzi do produkcji krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych (SCFA), takich jak maślan sodu. Sprzyja to zdrowiu jelit, zmniejszeniu stanu zapalnego, wsparciu eliminacji estrogenów.
3. Jedz żywność pro i prebiotyczną. Dobrej jakości kiszonki, produkty fermentowane, marchew, cykorie, banany, szparagi, czosnek. Możesz rozważyć suplementację inuliną (nie w SIBO!), która wspiera mikrobiotę jelitową, a może pomóc nawet nieco schudnąć. 
4. Dbaj o odpowiednie nawodnienie, nie pij słodzonych napojów, wprowadź zieloną herbatę, kawę (nie u wszystkich będzie odpowiednia, ale kawa pięknie wspiera wątrobę i ma dużo antyoksydantów!), miętę zieloną (jest wspaniała do obniżania poziomu androgenów u kobiet z hiperandrogenizmem, uwaga! nadmiar androgenów nie wyklucza dominacji estrogenowej) – w zależności od stanu zdrowia i potrzeb stawiaj na zioła, w tym zioła, które wspierają detoksykację wątroby (mniszek, czystek, pokrzywa, karczoch, gorzkie zioła). 
5. Unikaj przetworzonej żywności –  ma dużo dodatków, wzmacniaczy, ulepszaczy – nie wspiera gospodarki hormonalnej, zaburza gospodarkę glukozowo-insulinową. 
6. Ruszaj się – odpowiednia znormalizowana masa ciała sprzyja równowadze hormonalnej. Jak pisałam, nadmiar tkanki tłuszczowej produkuje estrogeny. Nosząc nadmierne kilogramy będziesz je produkować i… koło się zamyka. 
7. Spożywaj dobrej jakości kwasy omega-3 i produkty je zawierające – ryby tylko z bardzo dobrego źródła, certyfikowane i z niskim ryzykiem spożywania wraz z nimi metali ciężkich. Zainwestuj w suplementację, ale nie zapominaj też o produktach, które naturalnie wpływają na podaż omega-3 w diecie: chia, orzechy włoskie, czy siemię lniane. 
8. Zminimalizuj ilość stosowanych kosmetyków, sprawdź co możesz zastąpić naturalnymi olejami (np. wszelkie masła do ciała, balsamy, odżywki), rób peeling z kawy i olejów zamiast kupować gotowce, toniki zastąp hydrolatami, skomplikowane składy i produkty myjące do twarzy zastąp olejem albo masełkami z dodatkiem emulgatorów i niczym więcej. Prostota ma znaczenie. Choć wiem, że jeśli borykasz się np. z trądzikiem to bywa trudno dobrać pielęgnację, która spełni swoje oczekiwania. Wychodzę jednak z założenia, że jeśli w jakimś obszarze trudno nam coś zmienić i ulepszyć, to można spróbować zrobić więcej w innym. 
9. Stosuj naturalne o jak najlepszym składzie produkty do prania, płukania i do zmywarki. Na rynku jest tak dużo opcji, że naprawdę nietrudno je znaleźć. Kiedy pierwszy raz poruszałam te tematy, czyli około 7-8 lat temu było bardzo trudno znaleźć w Polsce ekologiczne środki czystości lub do prania. Miały też kosmiczne ceny. 
10. Zrezygnuj z środków higienicznych jak podpaski, wkładki, tampony, które są wybarwione chlorem, mają masę dodatków, plastik, zapachy. Postaw na produkty z bawełny organicznej, niechlorowane, bez plastiku, barwników i zapachów. 
11. Odgrać swoją kuchnię z plastiku i zostaw tylko to co niezbędne w plastikowej formie. Używaj drewnianych, szklanych pomocy jak szpatułki, łyżki, deski. Zainwestuj w produkty ze stali nierdzewnej. Pojemniki wymień na szklane, nie przelewaj do plastikowych naczyń/misek gorących produktów np. zupa do plastikowego pojemnika na lunch. Nie podgrzewaj produktów/dań w plastiku. Unikaj folii aluminiowej, zastosuj papier do pieczenia. To wszystko ma znaczenie. 
12. Filtruj wodę na bieżąco w dzbanku lub używaj glinianego naczynia zamiast kupować wodę w plastikowych butelkach. To szczególnie ważne latem kiedy całe palety butelek z wodą są wystawiane na słońce zanim zostaną wstawione do sklepów. Butelki uwalniają pod wpływem temperatury szkodliwe związki. 
13. Staraj się unikać bezpośredniego kontaktu z paragonami – wiem to trudne, ale jeśli analizujesz swoje paragony, spisujesz wydatki staraj się trzymać je w wersji elektronicznej w aplikacji zakupowej lub zrób zdjęcie. Choć teoretycznie w 2023 roku Unia Europejska zakazała stosować papier do paragonów pokryty BPA nadal wiele miejsc ich używa. 
14. Wybieraj dobrej jakości ubrania, z certyfikacją, z naturalnych materiałów lub polub się z second-handami. Niestety ubrania produkowane masowo, z Chin, z kiepskiej jakości materiałów jak wiele badań pokazało jest ogromnie skażona i przekracza normy wielokrotnie na obecność składników szkodliwych. Wielokrotnie prane ubrania z second handów mają ich znacznie mniej. Zwróć na to uwagę szczególnie mając małe dzieci. Dziedziczenie ubrań po innych dzieciach jest w tej kwestii wspaniałe, bo masz większą pewność, że wiele składników szkodliwych, barwników zostało już z ubrań wypłukanych. 
15. Znacznie ogranicz lub przestań pić alkohol. Alkohol nie wspiera prawidłowej gospodarki glukozowo-insulinowej ani hormonalnej, obciąża i tak już ciężko pracującą wątrobę. 

 

Jest wiele innych działań, które można podjąć m.in. skupiając się na stymulacji zwiększenia produkcji progesteronu, ale to wymaga oddzielnego omówienia. Teraz chciałabym przejść po krótce do ważnego aspektu “walki” z dominacją estrogenową, czyli suplementacji. 

 

NAJLEPSZE SUPLEMENTY NA DOMINACJĘ ESTROGENOWĄ

 

Suplementacja ma kluczowe znaczenie i musi być dobrana indywidualnie. Składniki odżywcze i związki aktywne, które mają bardzo dobre działanie w dominacji estrogenowej to m.in.:

• magnez, 
• witamina D, 
• cynk, 
• propolis, 
• sylimaryna, 
• witamina C, 
• selen, 
• jod – ostrożnie i pod kontrolą, nie na własną rękę!
• witaminy z grupy B lub kompleksowy preparat wspierający wątrobę (pamiętaj o zmetylowanych formach),  
• DIM – diindylometan.
• I3C – indolo-3-karbinol, 
• niepokalanej pospolity, 
• kurkuma, 
• kwasy omega-3, 
• d-glukaran wapnia, 
• probiotyki dobrane pod konkretne potrzeby i jako wsparcie mikrobioty jelitowej, bo w dominacji estrogenowej to szalenie ważne by uszczelniać barierę jelitową, działać w obrębie zmniejszenia stanu zapalnego i balansować różnorodność i liczebność bakterii w jelitach, a tym samym wspierać równowagę i odpowiednie działanie estrobolomu. 

 

Jeśli kobieta ma jakąś konkretną jednostkę chorobową, zawsze przy suplementacji należy wziąć to pod uwagę, by próbująć pomóc w jednym aspekcie, nie zaszkodzić w innym. Suplementy to nie są cukierki. Co więcej, ta lista nie wskazuje, że należy brać je wszystkie i nie należy tego robić. 

Suplementacja powinna być dobrana indywidualnie i celowana na konkretne potrzeby. Inaczej będę zajmowała się kobietą z PCOS z nadwagą/otyłością, insulinoopornością, trądzikiem i dominacją estrogenową, a inaczej taką, która ma nieregularne miesiączki, dopiero co odstawiła antykoncepcję hormonalną lub jej celem jest zajść w ciążę. 

 

PODSUMOWANIE

 

Dominacja estrogenowa to złożony problem hormonalny, który może prowadzić do wielu dolegliwości zdrowotnych, takich jak bolesne miesiączki, problemy metaboliczne, wahania nastroju czy zwiększone ryzyko chorób hormonozależnych. Często niestety określanych jako “taka Pani uroda” co absolutnie nie jest prawdą. 

Istnieje wiele czynników wpływających na rozwój dominacji estrogenowej, w tym nadprodukcja estrogenów, niedobór progesteronu, zaburzenia detoksykacji wątroby, dysbioza jelitowa oraz ekspozycja na ksenoestrogeny. Kluczowe znaczenie dla leczenia dominacji estrogenowej jest dieta i styl życia oraz redukcja stresu, odpowiednie zadbanie o sen i regenerację. 

Dieta powinna być bogata w błonnik i przeciwutleniacze, wspierająca mikrobiotę jelitową, warto skorzystać też z suplementacji probiotykami. Warto dodać, że dieta śródziemnomorska, królowa diet i najlepsza propozycja dla naszych mikroorganizmów jelitowych ma działanie wspierające eliminację estrogenów z organizmu, co służy regulacji dominacji estrogenowej. 

Na sam koniec chciałabym dodać, że regulacja gospodarki hormonalnej wymaga uwagi, czasu, cierpliwości i zaangażowania. To nie jest coś co można zrobić raz i tak pozostanie. 

 

BIBLIOGRAFIA

1. Baker JM, Al-Nakkash L, Herbst-Kralovetz MM. Estrogen-gut microbiome axis: Physiological and clinical implications. Maturitas. 2017 Sep;103:45-53. doi: 10.1016/j.maturitas.2017.06.025. Epub 2017 Jun 23. PMID: 28778332.
2. Berrino F, Bellati C, Secreto G, Camerini E, Pala V, Panico S, Allegro G, Kaaks R. Reducing bioavailable sex hormones through a comprehensive change in diet: the diet and androgens (DIANA) randomized trial. Cancer Epidemiol Biomarkers Prev. 2001 Jan;10(1):25-33. PMID: 11205485.
3. Hu S, Ding Q, Zhang W, Kang M, Ma J, Zhao L. Gut microbial beta-glucuronidase: a vital regulator in female estrogen metabolism. Gut Microbes. 2023 Jan-Dec;15(1):2236749. doi: 10.1080/19490976.2023.2236749. PMID: 37559394.
4. Patel S, Homaei A, Raju AB, Meher BR. Estrogen: The necessary evil for human health, and ways to tame it. Biomed Pharmacother. 2018 Jun;102:403-411. doi: 10.1016/j.biopha.2018.03.078. Epub 2018 Mar 22. PMID: 29573619.
5. Royston KJ, Tollefsbol TO. The Epigenetic Impact of Cruciferous Vegetables on Cancer Prevention. Curr Pharmacol Rep. 2015;1(1):46-51. doi:10.1007/s40495-014-0003-9.
6. Goldin BR, Adlercreutz H, Dwyer JT, Swenson L, Warram JH, Gorbach SL. Effect of diet on excretion of estrogens in pre- and postmenopausal women. Cancer Res. 1981;41(9 Pt 2):3771-3773.
7. Carruba G, Granata OM, Pala V, et al. A traditional Mediterranean diet decreases endogenous estrogens in healthy postmenopausal women. Nutr Cancer. 2006;56(2):253-259. doi:10.1207/s15327914nc5602_18.
8. Qi X, Yun C, Pang Y, Qiao J. The impact of the gut microbiota on the reproductive and metabolic endocrine system. Gut Microbes. 2021;13(1):1-21. doi:10.1080/19490976.2021.1894070.
9. Marquardt RM, Kim TH, Shin JH, Jeong JW. Progesterone and Estrogen Signaling in the Endometrium: What Goes Wrong in Endometriosis? Int J Mol Sci. 2019;20(15):3822. doi:10.3390/ijms20153822.
10. Rajoria S, Suriano R, Parmar PS, et al. 3,3′-Diindolylmethane Modulates Estrogen Metabolism in Patients with Thyroid Proliferative Disease: A Pilot Study. Thyroid. 2011;21(3):299-304. doi:10.1089/thy.2010.0245.
11. Luine VN. Estradiol and cognitive function: Past, present and future. Horm Behav. 2014;66(4):602-618. doi:10.1016/j.yhbeh.2014.08.011.
12. Thomson CA, Ho E, Strom MB. Chemopreventive properties of 3,3′-diindolylmethane in breast cancer: evidence from experimental and human studies. Nutr Rev. 2016;74(7):432-443. doi:10.1093/nutrit/nuw010.
13. Santoro N. Perimenopause: From Research to Practice. J Womens Health (Larchmt). 2016;25(4):332-339. doi:10.1089/jwh.2015.5556.
14. van Die MD, Burger HG, Teede HJ, Bone KM. Vitex agnus-castus extracts for female reproductive disorders: a systematic review of clinical trials. Planta Med. 2013;79(7):562-575. doi:10.1055/s-0032-1327831.

 

Artykuł powstał we współpracy merytorycznej z marką Sanprobi.

 

Jeśli zmagasz się z dominacją estrogenową, zapisz się na konsultację!